Pnömatik sistemlerde kullanılan motorlar ve bu pnömatik motorların çeşitleri hakkındaki bilgiler:
Hava motorları basınçlı hava enerjisini dairesel dönme hareketine dönüştürürler. En önemli özellikleri güçlerine göre boyutlarının küçüklüğü ve uygun moment karakteristiğinden dolayı geniş bir hız aralığında kolaylıkla yönetilebilmeleridir.
Bu motorlar ısı, nem, kir ve titreşim gibi ağır çalışma koşullarında çalışabilirler ve zarar görmeksizin durma noktasına kadar yüklenebilirler. Zehirli gaz yaymazlar ve herhangi bir patlama riski taşımazlar.
Farklı uygulamalara adapte edilebilmeleri nedeniyle hava motorları petrol sondaj platformlarındaki büyük vinçlerden küçük motorlu hava tornavidalarına kadar geniş bir yelpazede kullanılırlar.
Radyal Pistonlu Motorlar
Pistonlu motorlarda piston ve krank mili aracılığı ile havanın enerjisi mekanik dönel enerjiye çevirilir. Düzgün çalışması için çok sayıda pistona gerek vardır. Motorların gücü giriş basıncına, piston sayısına, piston yüzeyi alanına ve piston hızına bağlıdır.
Eksenel Pistonlu Motorlar
Eksenel pistonlu motorların çalışma prensibi de aynıdır. Motorun düzgün çalışması ve dengeli moment dağılımı için iki piston aynı anda basınç altına alınır. Bu tür hava motorları sağa ya da sola dönecek şekilde ayarlanabilir devirı ya sayılarklaşık 5000 dev/dk’dır. Vinç, beton kırma ve delme gibi ağır yükler gerektiren yerlerde kullanılmaktadırlar.
Paletli ( Kanatlı ) Hava Motorları
Basit yapıda ve düşük ağırlıkta olmaları tercih edilme sebebidir. Kayar kanatlı çeşidi çokça kullanılır. Silindir şeklindeki bir hacme döner göbek merkezden kaçık olarak yerleştirilmiştir. Döner göbek üzerinde bulunan yuvalara kanatlar takılmıştır. Motorun çalışması sırasında kanatlar, merkezkaç kuvvetin etkisiyle silindirik hacim odasının iç çeperine doğru itilirler. Bu şekilde kanatlarla silindir yüzeyi arasında sızdırmazlık sağlanır. Bu motorların devir sayısı 3000 ile 9000 dev/dk arasında değişir. Her iki yönde dönebilirler.
Dişli Hava Motorları
Döndürme hareketi; havanın etki ettiği karşılıklı çalışan iki dişli çark aracılığı ile elde edilir. Dişlilerden biri hareket çıkış miline bağlanmıştır. Düz dişli, helisel dişli, çift helisel dişli biçiminde yapılanları vardır. Yüksek güç istenen yerlerde kullanılırlar. Bu özellikleri nedeniyle,
- Madencilikte, taşıyıcı bant sistemleri, delme kırma aletlerinde
- Petrokimya sanayisinde
- Demir çelik endüstrisinde vinç, gezer köprü, karıştırıcılarda
- Büyük dizel motorlarının marş sistemlerinde kullanılır.
Türbin Tipi Motorlar
Eksenel kompresörlerin çalışma prensinin tersi prensiple çalışırlar. Küçük güç istenen alanlarda kullanılırlar. Devir sayılar çok yüksektir. Dişçi çarklarında olduğu gibi 500000 dev/dk dönebilirler. Elmas kesme, taşlama ve dişçi frezesi olarak kullanılırlar.
Hava motorlarının genel özellikleri şunlardır:
- Kademesiz devir sayısı ve döndürme gücü ayarı yapılabilir.
- Çok geniş aralıkta devir sayısı elde edilebilir.
- Küçük ve hafiftir.
- Aşırı yük emniyetlidir.
- Toza, suya, sıcağa ve soğuğa karşı dayanıklıdır.
- Patlamaya karşı emniyetlidir.
- Az bakım ister.
- Dönme yönü kolay değişir.
Soldaki resimde Radyal Pistonlu Pnömatik Motorları görüyorsunuz. Sağdakinde ise Dişli Tip Hava Motorlarına ait bir şekil vardır. Bu resimleri büyütmek için üzerlerine tıklmanız yeterlidir.
 |
